Şema Terapi

Şema nedir?

Şemalar, çocuklukta temel duygusal ihtiyaçlarımız (güven, bağlanma, özerklik, sınırlar, kendini ifade etme) yeterince karşılanmadığında oluşan, kendimiz ve dünya hakkındaki derin inançlardır. “Sevdiklerim beni bırakır”, “Yeterince iyi değilim”, “Hep güçlü olmalıyım” gibi inançlar bir zamanlar bizi korumuş olabilir; ancak yetişkinlikte ilişkilerimizi ve kendimizle bağımızı zorlayabilir.

Şema terapi nasıl işler?

Jeffrey Young tarafından geliştirilen şema terapi; bilişsel davranışçı terapi, bağlanma kuramı ve deneyimsel tekniklerin birleşiminden oluşur. Terapide önce hangi şemaların ve modların (o an içinde bulunduğumuz duygu durumları) devrede olduğunu birlikte fark ederiz. Ardından imgeleme, sandalye çalışması ve mod diyalogları gibi tekniklerle bu kalıpların kökenine iner, karşılanmamış ihtiyaçlara bugünden yanıt vermeyi öğreniriz.

Hangi durumlarda kullanılır?

• Uzun süredir tekrar eden ilişki ve duygu kalıpları
• Terk edilme korkusu, kıskançlık, aşırı bağımlılık ya da mesafeli kalma
• Yoğun öz eleştiri, mükemmeliyetçilik ve yüksek standartlar
• Kısa süreli yöntemlerle yeterince değişmeyen depresyon ve kaygı
• Kişilik örüntüleriyle ilgili zorluklar

Ne beklemelisiniz?

Şema terapi, köklü örüntülerle çalıştığı için çoğunlukla orta ya da uzun süreli bir süreçtir. Terapötik ilişkinin kendisi de sürecin önemli bir parçasıdır: güvenli bir ilişki içinde yeni deneyimler kurmak, eski kalıpların gevşemesine yardımcı olur.

Sık sorulan sorular

Şema terapi ile bilişsel davranışçı terapi arasındaki fark nedir?

Şema terapi BDT’den doğmuştur ama daha derin ve uzun süredir var olan kalıplara, bunların çocukluktaki kökenlerine ve duygusal deneyime daha fazla odaklanır.

Bu sayfa Zeynep Hilal Çelik tarafından hazırlandı, son gözden geçirme 27 Ekim 2026.